دانلود پایان نامه درمورد استان هرمزگان، توسعه شهر، اوقات فراغت، بخش اقتصاد

مانده، ساخته مي شود و تراکم جمعيتي شهر افزايش قابل توجهي مي يابد.

تا سال 1361 محدوده شهر از غرب که به محوطه نيروي دريايي ناي بند و سورو منتهي مي شد طي مصوبه اي از شرق تا سه راهي ميناب گسترش مي يابد. تصويب قانون زمين شهري و اقدامات به عمل آمده توسط سازمان زمين شهري به منظور واگذاري زمين به تعاوني ها و افراد مختلف، توسعه کالبدي شهر به ويژه در شرق شهر را شتاب مي بخشد. در غرب شهر وجود اراضي نيروي دريايي ( شمال سورو )، با نام شهرک هديش، هرگونه توسعه را دچاربن بست مي نمايد. در حالي که اراضي شمال شهر زير ساخت و سازهاي فوق العاده سريع غير رسمي قرار دارد. جمعيت شهر رد سال 1361 به 174650 نفر مي رسد.

– مقطع سال 1381
طي 20 سال که از تهيه آخرين عکس هوايي شهر سپري مي شود، شهر بندرعباس دومين طرح جامع و اولين طرح تفصيلي را نيز به خود مي بيند. جنگ تحميلي 8 ساله عراق و صدمات جدي که شهرهاي خرمشهر و بندر امام خميني به عنوان 2 بندر عمده مبادلات کالاي سواحل جنوبي به خود مي بيند و دوري قابل توجه بندرعباس از مرز عراق، بندرعباس را مبدل به مهمترين بندر ورود و صدور کالا مي کند. بندرگاه هاي شهيد رجايي و شهيد بهشتي طي سال هاي ياد شده احداث و تکميل مي گردند و با اتصال خط آهن کرمان به بندرعباس، شهر بندرعباس وضعيت خود را به عنوان يک بندر اصلي تثبيت مي نمايد. تاسيسات فولاد، آلومينيوم، پالايشگاه، نيروگاه و گاز سرخون اهميت آن را دو چندان مي نمايد و جمعيت شهر را از 201642 نفر در سال 1365 به 273578 نفر در سال 1375 مي رساند. کالبد شهر با عنايت به فعاليت هاي پيشگفته توسعه قابل توجهي مي يابد و گستره شهر به ويژه در شرق مورد ساخت و ساز قرار مي گيرد. شهر شکل دو هسته اي به خود مي گيرد ولي کماکان مرکز تجاري شهر، همان بخش قديمي شهر باقي مي ماند. محدوده گلشهر در شرق بندرعباس به عنوان مرکز تجاري شهر شکل مي گيرد. شهرک هاي گاز، دامائي، ناي بند، نخل ناخدا و… به اين مرکز تمايل پيدا مي کنند و در حالي که محلات قديمي شهر کماکان با مرکز تجاري مجاور اسکله قديم شهر ارتباط دارند.

اين شهر بزرگترين مركز جمعيتي جنوب كشور در كناره خليج فارس مي‌باشد و به دليل سرعت تحولات اقتصادي خود در دهه 40 و 50 خورشيدي عرصه حضور گروههاي كثيري از جمعيت بومي و غير بومي بوده كه به دنبال بهره‌گيري از فرصتهاي اقتصادي راهي شهر بندر عباس شده‌اند. سرعت بالاي جمعيت‌پذيري شهر و عدم امكان ارائه خدمات سكونتي براي جمعيت مهاجر كه عمدتا از گروههاي كم‌درآمد هستند از يك طرف و فقدان اهرمهاي نظارتي و كنترلي از طرف مديريت شهر موجب شده تا طيف گسترده‌اي از اسكانهاي غيررسمي و نابسامان در شهر ايجاد شود و به تدريج بخش اعظمي از جمعيت و بافت شهر را تشكيل دهند. هر چند كه آمار دقيقي از تعداد جمعيت محلات غير رسمي شهر وجود ندارد؛ اما تخمين زده شده كه در خوش بينانه‌ترين حالت نزديك به 5/2 درصد از جمعيت شهر و 30 درصد از بافت شهري در تسلط سكونتگاه‌هاي غير رسمي و نابسامان باشد.
اين محلات در بسياري از جنبه‌ها داراي ويژگيهاي مشتركي هستند كه اين ويژگي هاي در زمينه‌هاي مختلف عبارتند از:

الف- ساختار جمعيتي و تراكم آن:
تعداد بسيار زياد افراد در هر اتاق.
كمترين مساحت واحدهاي مسكوني.
كمترين سطح زير بنا.
بالا بودن تعداد افراد زن به عنوان سرپرست خانوار.

ب- ساختار كالبدي:
شرايط بسيار وخيم بهداشت محيط (زباله، دفع فاضلاب و آبهاي سطحي).
شرايط نامناسب درماني و وجود بيماريهاي انگلي و عفوني.
عدم كفايت خدمات آموزشي.
پوشش نامناسب سطح معابر و شبكه ارتباطي و روشنايي آن.
جذب بالاي مهاجرين به شهر و تغيير ماهوي بافت اجتماعي آن، دگرگوني بافت شهري به ويژه نحوه سکونت و ساخت و سازها را به دنبال داشته است. شايد به جرات بتوان گفت که پس از تهران و شهر هاي واقع در حوزه نفوذ آن بندرعباس از اولين شهرهايي است که آپارتمان نشيني در آن رواج مي يابد. بناهاي درون شهر نيز به دنبال اين تغييرات داراي سه گونه قابل تشخيص مي شود:
1- بافت سنتي و قديمي منطقه ساحل خليج فارس
2- بافت شکل گرفته به صورت ساختمان هاي سازماني در دهه 50 و مانند آن
3- بافت مسکوني جديدا توسعه يافته در سال هاي اخير و در محلات جديدا شکل يافته که به صورت قابل توجهي بافت هاي قديم شهر را نيز مورد تهاجم قرار داده است.

ساختار کالبدي شهر طي 20 سال اخير دچار تحولات ديگري نيز شده است. راسته فعاليتي در آن به گونه اي کاملا مشخص از يکديگر تفکيک گشته است. محور امام خميني در حد فاصل فرودگاه تا خور گورسوزان به عنوان محور اداري تثبيت شد. محور کمربندي جمهوري اسلامي ايران در بخش هايي اختصاص به خدمات اتومبيل و مسافرتي و در بخش هايي پايانه هاي بار و کالا تبديل شده. شهر کماکان از کمبود فضاهاي زندگي جمعي رنج مي برد و فاقد تاسيسات مربوط به پذيرايي و گذران اوقات فراغت است. از سوي ديگر ويژگي هاي آب و هوايي آن در فصل زمستان و ابتداي بهار، جمعيت بسيار زيادي را به سوي خود جلب مي کند که از اين بابت شهر در اين زمان دچار بحران شديد، کمبود خدمات وابسته به گردشگري – پذيرايي مي شود.
شهر بندرعباس با عنايت به کليات مطرح شده همچنان داراي قابليت هاي بسياري براي توسعه است. اين توسعه اگر چه بيشتر در زمينه پايانه کالاها و توزيع آن استوار است ولي وجود زمينه هاي بسياري براي توليدات صنعتي- فرآوري محصولات و بازرگاني و تجاري، کماکان آن را مورد توجه مهاجرين
قرار خواهد داد.
محدوده قانوني شهر بندرعباس در حال حاضر از شمال به حريم قانوني آزاد راه در دست احداث، از شرق به محوطه نيروي هوايي و فرودگاه بندرعباس، از جنوب به دريا و از طرف غرب به محوطه نيروي دريايي و امتداد ديوار آن تا حد آزاد راه محدود مي باشد.

اگر چه تدقيق محدوده طرح پس از انجام کامل مطالعات وضع موجود و تجزيه و تحليل آن و بر اساس اهداف راهبردهاي تعيين شده مقدور مي باشد، اما در اين بخش با توجه به شناختي که از شهر و مسائل آن حاصل گرديده است امکانات توسعه شهر قابل معرفي مي باشد که در ادامه به آن پرداخته خواهد شد.
محدوده قانوني شهر از سمت جنوب به لبه طبيعي دريا محدود شده است، در نتيجه به صورت طبيعي امکان گسترش شهر از سمت جنوب مقدور نمي باشد. شمال شهر نيز به حريم قانوني آزاد راه در دست احداث محدود مي باشد و با توجه به وجود اراضي خالي قابل توجه در داخل محدوده قانوني، گسترش و توسعه شهر از سمت شمال نيز به مصلحت نمي باشد خاصه آنکه آزاد راه در دست احداث و حريم آن مي تواند به عنوان يک لبه محدود کننده قوي براي شهر بندرعباس عمل نمايد.
شرق شهر نيز به تاسيسات نيروي هوايي و فرودگاه محدود مي باشد در نتيجه به دو دليل به نظر مي رسد که توسعه شهر در اين سمت نيز به مصلحت شهر نمي باشد. نخست آنکه وسعت اراضي خالي داخل محدوده قانوني براي پاسخگويي به نيازهاي شهر در طول 10 سال آينده کفايت مي نمايد و در ثاي استقرار فرودگاه و نيروي هوايي به عنوان لبه هاي محدود کنند مناسبي براي شهر بندرعباس عمل مي نمايد. آلودگي هاي صوتي ناشي از استقرار فرودگاه و… بر ضرورت عدم گسترش بيش از حد شهر به اين سمت دلالت دارند.
اما در بدنه غربي شهر، شهرک هديش استقرار دارد که يک شهرک مسکوني و متعلق به نيروي دريايي است. لذا اجازه ورود به داخل آن براي ساير شهروندان بندرعباس ميسر نيست. ضمنا در فاصله اندکي از نقطه انتهايي شهر در بدنه غربي آن، بندرگاه شهيد باهنر قرار دارد که وجود اين مرکز فعاليتي و ترابري قوي زمينه را براي توسعه در اين بخش فراهم ساخته است.
با توجه به مطالب فوق به نظر مي رسد که امکان توسعه شهر از سمت غرب با الحاق شهرک هديش به شهر تا جاده فوق در شمال بندرگاه که دسترسي بندرگاه را فراهم مي سازد ميسر است.

3-1-3- ويژگي هاي اقتصادي منطقه
استان هرمزگان با مساحتي برابر 5/66709 کيلومتر مربع و برخورداري از جمعيتي معادل 1578183 نفر در سال 1390 حدود 4 درصد از مساحت و 2 درصد از جمعيت کشور را دارا مي باشد. موقعيت استراتژيک استقرار اين استان در حاشيه شمالي خليج فارس و درياي عمان و خصوصا در شمال تنگه بسيار مهم هرمز سبب گرديده است تا اين استان از ابعاد مختلف، از ويژگي هاي خاص برخوردار گردد و عملکرد آن چه به لحاظ اقتصادي و چه به لحاظ سياسي- امنيتي، فرا منطقه اي و حتي فراملي به شمار آيد.
در يک بيان کلي اولويت قابليت هاي اقتصادي استان هرمزگان در بخش هاي مختلف مي توان به شرح زير عنوان نمود:
به دليل وجود دو بندرگاه مهم شهيد رجائي و شهيد باهنر در کنار شهر بندرعباس، در ساحل شمالي خليج فارس و شمال تنگه استراتژيک هرمز، به ويژه بعد از آغاز جنگ، شهر بندرعباس مرکز اين استان به مهمترين مرکز ورود و صدور کالا به کشور و يا بالعکس از آنجا به ساير نقاط جهان مبدل شده است.
با توجه به اين قابليت، فعاليت هاي بازرگاني در اين بخش از کشور رونق چشمگيري يافته و به يکي از اصلي ترين فعاليت هاي اقتصادي استان تبديل شده است.
به بيان ديگر محور اصلي توسعه اقتصادي استان در وضعيت فعلي بر بازرگاني و تجارت استوار است.
محور دوم توسعه اقتصادي استان را مي توان به دليل وجود قابليت هاي زير، بخش صنعت عنوان نمود.
– برخورداري از زير ساخت هاي اصلي ترابري شامل ترابري آبي، جاده اي، ريلي، هوايي
– برخورداري از زير ساخت هاي لازم جهت دسترسي به منابع انرژي که از مهمترين آنها مي توان پالايشگاه هاي موجود گاز سرخون و… را نام برد.
– موقعيت خاص استقرار استان در ساحل خليج فارس و درياي عمان که به دليل ساحلي بودن، امکان ايجاد صنايع وابسته و پيوسته به شيلات و ترابري دريائي را ممکن مي سازد.
– امکان دسترسي مناسب به مواد اوليه وارداتي صنعت و صدور فرآورده هاي صنعتي به کشورهاي همجوار و مجموعه اي از اين دست عوامل سبب گرديده است که طي دو دهه اخير بخش صنعت به خصوص در صنايع اساسي، توسعه چشمگير يافته و به يکي از ارکان هاي اصلي استان هرمزگان تبديل شود.
يکي ديگر از محورهاي توسعه اقتصادي استان متکي بر شيلات و فعاليت هاي مربوط به آن مي باشد. دسترسي مناسب به منابع غني دريائي سبب گرديده است که از گذشته هاي دور ماهي گيري و صيادي همواره از اصلي ترين مشاغل ساکنان اين استان ساحلي باشد. بديهي است که با توجه به قابليتهاي موجود و با امکان ايجاد استخر عمومي پرورش ماهي و اختصاص مکان هاي مناسب به پرورش ميگو و… شيلات مي تواند نقش تعيين کننده اي در توسعه اقتصادي ايفا نمايد.
از محورهاي ديگر توسعه استان حمل و نقل و ترابري اعم از امکان ارتباطات جاده اي، ريلي، هوايي و دريائي مي باشد. ورود و خروج ميليون ها تن کالا از طريق بندرگاه هاي شهيد رجائي و شهيد باهنر زمينه بسيار مناسبي را براي توسعه زير بخش اقتصادي فراهم آورده است.
وجود جاذبه هاي طبيعي و امکان فعاليت هاي بازرگاني به صورت تواما سبب گرديده است تا هر سال خيل عظيمي از مسافر و گردشگر، راهي اين استان ساحلي و بخصوص شهر بندرعباس، مرکز استان
مذکور گردند. گر چه به دليل عدم برنامه ريزي مناسب در زمينه گردشگري، صنعت توريسم به مفهوم واقعي جايگاه خود را در اقتصاد استان نيافته است اما به عنوان يک قابليت بسيار با ارزش، لازم است تا در جهت توسعه اقتصادي استان از اين امکان خدادادي بهره گيري لازم به عمل آيد. بخصوص آنکه جزاير قشم و کيش که هر دو به عنوان مناطق آزاد تجاري به شمار مي آيند. همواره مورد توجه آحاد کشور بوده است.
به طوري که عنوان شد دو جزيره مذکور به عنوان مناطق آزاد تجاري – صنعتي و مناطق ويژه اقتصادي قلمداد مي گردند. خود اين مسئله را به عنوان يکي از ويژگي هاي مهم اقتصادي استان هرمزگان به شمار مي آيد.
بخش کشاورزي استان را به عنوان يک محور توسعه اقتصادي نمي توان در نظر گرفت و بر روي آن برنامه ريزي و سرمايه گذاري نمود اما به جهت اهميت اين فعاليت توليدي و جهت جلوگيري هر چه بيشتر از تخريب منابع از اهميت ويژه اي برخوردار مي باشد.

3-1-3-1- منابع اقتصادي
– ماهيگيري
از ديرباز

دیدگاهتان را بنویسید

Close Menu