پایان نامه با واژگان کلیدی اتحادیه اروپا، اقتصاد ایران، تحریم ایران، تحریم نفت

دانلود پایان نامه

پایگاه اینترنتی خود به مهم‌ترین موارد تحریم‌های کاهش یافته یا معلق شده ‌اشاره کرده است.
در روند مذاکرات هسته ای ایران و 5+1، وزارت خزانه‌داری آمریکا، گزارشی از روند کاهش تحریم‌های ایران‌ منتشر کرده است و «به طور موقت تحریم‌های مشخصی را که مربوط به خرید و فروش فلزات گرانبها، صادرات تولیدات پتروشیمی ایران، قطعات خودرو و همچنین برخی خدمات مربوط به این بخش‌هاست، به حال تعلیق درآورده است.
دولت آمریکا همچنین تعهد خود مبنی بر ایجاد یک کانال مالی برای تسهیل واردات اقلام بشردوستانه، پرداخت هزینه‌های درمانی ایرانیان در خارج از کشور، پرداخت هزینه‌های مربوط به سازمان ملل و همچنین ‌کمک‌های مالی به دانشجویان ایرانی در خارج از کشور را به اجرا در‌می‌آورد.
بخش دیگری از این کاهش تحریمی، مربوط به خرید قطعات و خدمات صنعت هواپیمایی ایران است. در ‌‌نهایت، آمریکا تلاش‌های خود برای کاهش بیشتر صادرات نفت ایران را متوقف می‌کند. همه این موارد، البته مربوط به دوره شش ماهه در نظر گرفته شده در توافق مقدماتی هسته‌ای ژنو در دیماه 1392 بود.
لازم به ذکر است که اجرای تحریم‌هایی که شامل لیست فعلی نیست، با شدت تمام ادامه می‌یابد، به ویژه مواردی که به دور زدن تحریم‌ها از سوی اشخاص و شرکت‌ها مربوط باشد.
از جمله دیگر موارد دیگر این است که با وجود کاهش تحریم‌ها، اتباع آمریکا و همچنین شرکت‌های آمریکایی به طور کلی از انجام تبادلات مالی با ایران منع می‌شوند. این ممنوعیت حتی شامل مواردی است که در برنامه اقدام مشترک با ایران، انجام آن‌ها مجاز شمرده شده است.
در بحث از کاهش تحریم‌های پتروشیمی، وزارت خزانه‌داری آمریکا نام چهارده شرکت ایرانی را برشمرده که می‌توانند «منحصراً» در زمینه صادرات مواد پتروشیمی از ایران به خارج از کشور فعالیت کنند. این شرکت‌ها عبارت‌اند از: شرکت پتروشیمی بندر امام، شرکت پتروشیمی بوعلی سینا، شرکت تولیدات پتروشیمی قاعد بصیر، شرکت بازرگانی پتروشیمی ایران، شرکت پتروشیمی جام، شرکت پتروشیمی مرجان، شرکت پتروشیمی مبین، شرکت ملی پتروشیمی، شرکت پتروشیمی نوری، شرکت پتروشیمی پارس، شرکت پتروشیمی صدف عسلویه، شرکت پتروشیمی شهید تندگویان، شرکت پتروشیمی شازند و شرکت پتروشیمی تبریز. با این حال‌ بلافاصله در متن تصریح شده که هر گونه تبادلی با این شرکت‌ها در مواردی به جز صادرات، همچنان با تحریم آمریکا روبه‌رو خواهد شد.
در ‌‌نهایت، یکی دیگر از بخش‌های مهم گزارش وزارت خزانه‌داری آمریکا، به موضوع آزادسازی ۴.‌۲ میلیارد دلار از دارایی‌های بلوکه شده ایران در خارج از کشور اختصاص دارد که قرار است در چند مرحله و در طول دوره شش ماهه مذکور انجام گیرد. (تابناک، 1392: 1)
5-4- کاهش تحریم‌های اتحادیه اروپا
اتحادیه اروپا از جمله نهادهایی بود که در وضع تحریم علیه ایران از مصوبات شورای امنیت نیز فراتر رفت. تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه ایران بابت برنامه هسته ای ایران از سال 2007 شکل گرفت اما در ابتدا صرفاً بخش‌هایی را شامل می‏شد که با برنامه هسته ای ایران مرتبط بودند اما طی سال‌های اخیر شدت بیشتری گرفت و در نهایت به تحریم بخش مالی، کشتیرانی، بیمه و انرژی ایران رسید. در مقاله ای که توسط فرانچسکو جیوملی (استاد دانشگاه گرونیگن هلند) و پل ایوان (تحلیلگر مرکز سیاست اروپایی) منتشر شده از مشکلات اقتصاد ایران مانند کاهش رشد اقتصادی، کاهش ارزش ریال و افزایش تورم به عنوان اثرات کلی تحریم‌ها یاد شده است. ارزش مازاد تجارت ایران و اروپا برای ایران در سال 2011 حدود 8.5 میلیارد دلار بود که در همین سال تولید ناخالص داخلی21 ایران طبق اعلام بانک جهانی 514 میلیارد دلار بوده است. بدین ترتیب می‏توان گفت که در آن سال مازاد تجارت ایران با اتحادیه اروپا حدود 1.6 درصد تولید ناخالص ایران را به خود اختصاص داده بود. البته تحریم ایران و به خصوص تحریم بخش انرژی ایران بر اقتصاد اروپا نیز بی تأثیر نبود. واردات نفت از ایران 5 درصد مصرف اتحادیه اروپا را تأمین می‏کرد اما مشکل اروپایی‌ها این بود که نقش نفت ایران برای کشورهای مختلف این اتحادیه یکسان نبود. برای مثال 30 درصد واردات نفت یونان از طریق ایران تأمین می‏شد و همچنین سهم نفت ایران در میزان واردات نفت کشورهای ایتالیا و اسپانیا نیز به ترتیب 14 و 12 درصد بود. صادرات نفت به سه کشور یونان، ایتالیا و اسپانیا نیز 68 درصد کل صادرات نفت ایران به اتحادیه اروپا را تشکیل می‏داد. البته تأثیر تحریم ایران بر اقتصاد اروپا تنها به بازار نفت این اتحادیه محدود نبود و بخش‌های دیگری مانند بخش حمل و نقل و خودروسازی را نیز در بر می‏گرفت. برای مثال میزان فروش شرکت خودروسازی پژو از 450 هزار دستگاه به ایران در سال 2011، خودروهایی که البته قطعات آن‌ها از فرانسه وارد شده و در ایران مونتاژ می‏شوند، با 68 درصد افت به 145 هزار دستگاه در سال 2012 رسیده بود. کاهش فروشی که کاهش درآمد ماهیانه 10 میلیون یورویی را برای شرکت پژو به همراه داشت. (میزانی، 1393: 1)
به‌دنبال اعمال تحریم نفتی اتحادیه اروپا علیه ایران از اول جولای 2012(10 تیر 91)، روابط اقتصادی دوطرف عملاً به پایین‌ترین سطح خود رسید چرا که بخش عمده صادرات ایران به اتحادیه اروپا مربوط به صادرات نفت خام بود و پس از داغ‌تر شدن تنور تحریم‌ها نیز ایران بیش از گذشته به سیاست جایگزینی واردات کالاهای اروپایی روی آورد. نگاهی به آمارهای یورواستات
نیز به روشنی نشان می‌دهد که مبادلات تجاری ایران و اتحادیه اروپا در 4‌ماه اول 2013 از کاهش 55 درصدی نسبت به‌مدت مشابه سال قبل برخوردار بوده است. طبق این گزارش مجموع مبادلات تجاری ایران و اتحادیه اروپا در 4‌ماه نخست 2013 به 2/910 میلیارد یورو رسیده است (2/622 میلیارد یورو صادرات اتحادیه اروپا به ایران و 288 میلیون یورو صادرات ایران به این اتحادیه). این درحالی است که در 4‌ماه نخست 2012 این رقم 6/452 میلیارد یورو گزارش شده بود. صادرات اتحادیه اروپا به ایران 2/271 میلیارد یورو و واردات این اتحادیه از ایران 4/181 میلیارد یورو که این روند مبادلات تجاری طی سال 2013 نیز به‌دلیل تحریم خرید نفت ایران تداوم یافته است. در واقع عمده‌ترین دلیل کاهش مبادلات تجاری ایران واتحادیه اروپا مربوط به تحریم خرید نفت ایران از اول جولای 2012 است. این اتحادیه در‌ماه ژوئن یعنی‌ماه قبل از اجرای تحریم نفتی ایران 548 میلیون یورو از ایران واردات داشته است. این رقم در ماه‌های پس از تحریم به زیر 100 میلیون یورو رسیده است. (برخوردار، 1392: 1)
تحریم‌های اروپا علیه ایران از نخستین ماه سال 2014 روندی معکوس به خود گرفتند. در نخستین گام برخی از تحریم‌ها علیه ایران کاهش یافته که به طور مستقیم به بخش‌هایی مانند بیمه و فلزات گرانبها مربوط می‏شود. شرکت‌های اروپایی بار دیگر اجازه یافته‌اند که حمل و همچنین بیمه ارسال نفت ایران به خریداران را بر عهده بگیرند. همچنین وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا به شرکت‌های اروپایی اجازه داده‌اند که فعالیت خرید، واردات، بیمه و حمل و نقل محصولات پتروشیمی ایران را از سر بگیرند. همچنین محدودیت تجاری طلا و فلزات گرانبها با ایران نیز برداشته خواهد شد. محدودیت‌ها برای فعالیت‌های مالی نیز کاهش خواهند یافت. اکنون سقف نقل و انتقال پول به ایران که نیازی به اطلاع مقامات کشورهای اروپایی نداشته باشد برای اهداف بشردوستانه 100 هزار یورو و برای افراد معمولی 40 هزار یورو است که طبق توافق ژنو این سقف به ده برابر افزایش خواهد یافت.
همچنین ایران می‏تواند از 4.2 میلیارد دلاری بلوکه شده در بانک‌های خارجی در نظام مالی اتحادیه اروپا استفاده کند. ارزش میزان تجارت ایران و اتحادیه اروپا پیش از شدت گرفتن تحریم‌ها به 27 میلیارد یورو رسیده بود و ارزش سرمایه گذاری مستقیم خارجی اتحادیه اروپا در ایران نیز از 3 میلیارد یورو فراتر رفته بود. اگر بهبود روابط سیاسی ایران و غرب به شیوه فعلی ادامه یابد، آنگاه می‏توان انتظار داشت در آینده ای نه چندان دور سطح روابط اقتصادی و تجاری ایران و اروپا نیز بار دیگر به سطح گذشته بازگردد و حتی از آن فراتر برود. (همان: 2)
5-5- رویکرد چین نسبت به اعمال تحریم علیه ایران:
دولت چین در سال‌های اخیر و در اعلام موضع نسبت به تحریم ایران نشان داده که نه تنها هیچ علاقه ای به همراهی با غرب برای تحریم جدید علیه ایران ندارد بلکه هر گونه تلاشی را در شورای امنیت برای تحت فشار قرار دادن این کشور در جهت توقف برنامه هسته ای‌اش وتو خواهد کرد. چین همواره بر این باور است که تحریم‌ها و فشارها نمی‌تواند به عنوان راه حل مطرح باشد اما از مذاکره با ایران برای حل اختلافات موجود بر سر برنامه هسته ای این کشور حمایت می‌کند.
چین ایران را تنها نخواهد گذاشت چرا که این امر با وابستگی‌های درونی پکن در حوزه انرژی و اصول منافع این کشور در ایران مرتبط است.
از این رو است که خواسته غرب برای تحریم بیشتر ایران با هدف افزایش فشار به منظور توقف برنامه هسته ای این کشور با مخالفت چین همراه خواهد بود. چین بر این باور است که هنوز راههای دیپلماتیک برای حل موضوع پرونده هسته ای ایران باز بوده و زمان کافی جهت حل این مسئله بدون به‌کارگیری تحریم‌های بیشتر موجود است.
چین منافع سیاسی و اقتصادی زیادی در ادامه روابط خود با ایران دارد. این کشور اگر چه در سالهای 2006 و 2007 با اعضای شورای امنیت در تحریم ایران موافقت کرده، اما در حال حاضر تلاش می‌کند این اقدام خود را به نحوی جبران کند.
شاید یکی از دلایل آن این باشد که چین همواره در معرض تحریم‌های بین المللی قرار داشته است. این کشور که از 20 سال پیش تا کنون از سوی قدرت‌های نظامی جهان تحریم تسلیحاتی شده به صورت خودکار و در واکنشی بازدارنده هر گونه تحریم را رد می‌کند.
از سوی دیگر چین در حال حاضر نزدیک به 15 درصد از نفت مصرفی خود را از ایران وارد می‌کند و به تازگی نیز صادرات بنزین تصفیه شده را به این کشور آغاز کرده است. به همین دلیل نمی‌توان روی پذیرش پیشنهاد جایگزینی عربستان به جای ایران در صورت تحریم نفتی این کشور، توسط پکن امیدوار بود. (فرارو، 1388: 1)
در عمل دولت آمریکا با اعمال تحریم‌ها، روابط اقتصادی ایران با شرق به‌ویژه کشور رقیب خود؛ چین را توسعه داده است. از سال ۲۰۰۱ صادرات چین به ایران تقریباً ۱۶ برابر شده است. در دیدار اخیرم از اروپا به دوستان اروپایی خود یادآوری کردم که سهم اروپا از اقتصاد ایران در دهه ۱۹۹۰ بالغ بر ۵۰ درصد بوده است. اما به دلیل تحریم‌ها امروز چین 50% تجارت خارجی ایران را از آن خود کرده و اروپااهرم خود برای تأثیر گذاری بر اقتصاد ایران را آر دست داده است. به بیانی دیگرغرب بدون تأثیر گذاری خود را تحریم کرده است و بجای آن موجب شده که جایگاه رقبای عمده خود مثل چین؛ روسیه و هند در اقتصاد ایران تقویت کند.
تحریم‌ها سمت و سوی تجارت بین المللی ایران را از غرب به شرق سوق داده است. در حقیقت
ایران سیاست شرقی کردن و یا آسیایی شدن را در پیش گرفته است. (قربانی ولنجک، 1393: 1)
5-5-1- منافع چین
تصمیم اتحادیه اروپا برای اعمال تحریم‌های جدید علیه ایران در کنار تحریم نفت، همزمان با شدت گرفتن مسئله پرونده هسته‌ای تهران و شرایط بازارهای انرژی، یکی از اصلی‌ترین مباحث مورد گفت‌وگو در محافل بین‌المللی است که این مسئله را به ذهن متبادر می‌کند که برنده و بازنده این بازی کیست.
بسیاری بر این باورند که چین از این تحریم‌ها بیشترین منفعت را می‌برد چرا که این احتمال وجود دارد که این کشور نفت خریداری شده را، خودش به اتحادیه اروپا بفروشد. شرکت ملی نفت چین اکنون چندین پروژه برای توسعه منابع نفتی و گازی در ایران دارد و به‌رغم حمایت از قطعنامه ۱۹۲۹، این کشور خریدار بزرگ نفت تهران به شمار می‌آید. چین حتی می‌تواند در این معاملات از پول غیرقابل تبدیل خود یعنی یوان استفاده کند تا تهران نیز مجبور شود در ازای این خرید، کالاهای چینی را خریداری کند.
در آن سوی میدان، هم از منظر سیاسی و هم از نظر اقتصادی،

دیدگاهتان را بنویسید

بستن منو