شیوه های پرداخت در تجارت بین الملل با نگاهی به شیوه کار صرافان- قسمت ۳

تهیه‌ی پیام گشایش اعتبار.
ابلاغ اعتبار به فروشنده
بررسی پیام ابلاغ شده‌ی گشایش اعتبار توسط فروشنده؛
درخواست اصلاحیه در صورت لزوم.
قبول شرایط توسط فروشنده
تهیه‌ی اسناد درخواست شده توسط فروشنده؛
مراجعه به نهادها و سازمان‌های ذیربط جهت تهیه و یا تأیید اسناد.
ارائه اسناد و معامله اسناد
ارائه اسناد توسط فروشنده به بانک معامله کننده؛
بررسی اسناد توسط بانک معامله کننده؛
تأیید اسناد و یا اعلام مغایرت اسناد؛
پرداخت وجه اسناد و یا پذیرش پرداخت در سررسید توسط بانک معامله کننده؛
ارسال اسناد به بانک گشایش کننده.
وصول اسناد توسط بانک گشایش کننده.
بررسی اسناد توسط بانک گشایش کننده؛
اعلام مطابقت یا مغایرت اسناد با شرایط اعتبار؛
اعلام وضعیت اسناد به خریدار؛
پرداخت اعتبار.

 

 

۲ـ۴ـ۱ـ توافقات خریدار و فروشنده جهت استفاده از روش اعتبار اسنادی

 

 

در بازرگانی امروز، فروشندگان معتبر با معرفی بانک خود و همچنین بانک گشایش کننده‌ی مورد نظر خود مسیر و کانال انجام کار را برای خریدار خود مشخص می‌کنند. اعتبار اسنادی به طور کلی قراردادی است ما بین فروشنده و بانک خریدار و در طی آن فروشنده به عنوان شخصی که متعهد به اجرای دستورالعمل اعلام شده توسط بانک خریدار می‌باشد، باید اسناد مورد درخواست بانک گشایش کننده را در زمان مقرر تهیه و ارائه نماید و بانک خریدار به عنوان طرف اصلی قرارداد متعهد است در قبال اسناد مطابق ارائه شده، وجه اسناد را به فروشنده پرداخت کند.

 

 

۲ـ۴ـ۲ـ مقدمات و پیش نیازهای لازم جهت گشایش اعتبار

 

 

خریدار پس از أخذ پیش فاکتور گفته شده باید پیش نیازهای لازم جهت گشایش اعتبار را انجام دهد و اسناد و مدارک مورد نیاز نهادهای ذیربط را تهیه نماید.

 

 

۲ـ۴ـ۲ـ۱ـ أخذ کارت بازرگانی

 

 

مطابق با قانون[۱۱] جهت انجام واردات کالا و یا انجام امور بازرگانی مرتبط، شخص مربوطه باید کارت بازرگانی معتبر داشته و آن را به نهادهای مرتبط از قبیل بانک ارائه دهد. کارت بازرگانی توسط اتاق‌های بازرگانی برای اشخاص متقاضی صادر می‌گردد. جهت دریافت کارت بازرگانی شخص مربوط باید دارای ویژگی‌ها و شرایط خاصی باشد که توسط قانونگذار مشخص شده است.[۱۲]

 

 

۲ـ۴ـ۲ـ۲ـ ثبت سفارش وزارت صنعت، معدن و تجارت

 

 

ورود کلیه­ کالاهای قابل ورود اعم از اینکه وارد کننده از بخش دولتی یا غیر دولتی باشد به استثنای موارد اعلام شده در ماده‌ی ۵ آئین نامه‌ی اجرایی مقررات صادرات و واردات، موکول به ثبت سفارش و أخذ مجوز ورود از وزارت صنعت، معدن و تجارت با رعایت شرایط مقرر خواهد بود. با توجه به تبصره‌ی ۲ از ماده‌ی مذکور «مجوز ورود و ثبت سفارش وزارت صنعت، معدن و تجارت برای ترخیص کالا کافی است و با داشتن آن‌ ها نیاز به أخذ مجوز ترخیص از وزارت مذکور خواهد بود».
در سیستم ثبت سفارش «نوع معامله» هنگامی که به صورت بانکی باشد، از اصطلاح «ارز مرجع» استفاده می‌شود.
اصطلاح ارزی مرجع، بدین معنی است که ارز مربوط به خرید خارجی از طریق سیستم بانکی در وجه فروشنده پرداخت خواهد شد.

 

 

۲ـ۴ـ۲ـ۳ـ تأیید پیش فاکتور مربوطه

 

 

با توجه به رویه‌های اعلام شده توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت، کلیه‌ی خریداران ایرانی مکلف شده ­اند ترتیبات لازم را جهت ارسال شکل استاندارد پیش فاکتور که توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت مشخص شده به فروشنده فراهم کنند و در اغلب موارد وزارت صنعت، معدن و تجارت از تأیید سایر فرمت‌های تهیه شده توسط فروشندگان خارجی امتناع می‌ورزد. شاید مهم­ترین دلیل اعلام فرمت استاندارد توسط وزارت اشاره شد، ایجاد وحدت رویه بوده است. از طرف دیگر، سابق بر این به دلیل اینکه برخی از فروشندگان بعضی از نکات حائز اهمیت در پیش فاکتور را در فرمت‌های خود قید نمی‌کردند در نتیجه این مسأله باعث بروز برخی از مشکلات در فرایند ثبت سفارش کالا می‌شد.

 

 

۲ـ۴ـ۲ـ۲ـ انعقاد قرارداد بیمه و ارائه بیمه نامه معتبر

 

 

با استناد به ماده‌ی ۷۰ قانون تاسیس بیمه‌ مرکزی ایران و بیمه گری ۱۳۵۰، ارائه بیمه نامه­ی باربری یا گواهی بیمه مستند به قرارداد بیمه‌ صادره توسط موسسات مجاز بیمه ایرانی برای محموله‌های وارداتی الزامی است[۱۳]. همچنین با توجه به قانون[۱۴] در مواردی که وجه کالا از طریق روش‌های پرداخت بانکی و با ارز مرجع صورت می‌گیرد، ارائه بیمه نامه اجباری خواهد بود. همچنین مقررات ارزی کشور اعلام می‌دارد که بیمه نامه‌ی باربری باید تحت یکی از شرایط بیمه ای A، B و یا C بیمه گردد[۱۵]. بدیهی است در روش هایی که بانک متعهد پرداخت می‌باشد، نظیر روش اعتبار اسنادی و یا بروات با تعهد پرداخت بانک، بیمه نامه‌ی مربوط بایستی به نام بانک صادر شود، بدین ترتیب خریدار با پرداخت حق بیمه[۱۶] و هماهنگی لازم با شرکت بیمه‌ موردنظر، ذی نفع بیمه نامه را در صورت بروز خسارت بانک مربوطه اعلام می کند.

 

 

۲ـ۴ـ۳ـ مراجعه‌ی خریدار به بانک مربوطه

 

 

 

۲ـ۴ـ۳ـ۱ـ درخواست گشایش اعتبار

 

 

خریداران معمولاً پیش از گشایش و به همراه اسناد اولیه نظیر پیش فاکتور و ثبت سفارش، درخواستی در سربرگ خود تهیه می‌کنند و طی آن به ذکر موارد حائز اهمیت در رابطه با تقاضای گشایش می‌پردازند. در درخواست مورد اشاره، خریدار با معرفی و اعلام وثیقه‌های مربوطه و شرایط و میزان پیش پرداخت[۱۷] و سایر موارد مؤثر نظیر نوع اعتبار، تقاضای اولیه‌ی خود را به بانک مربوطه اعلام می‌دارد.
در روش‌های بازرگانی داخلی و خارجی در بسیاری از موارد، خریداران پیش از خرید کالای موردنظر خود درصدی را به عنوان بیعانه و یا پیش پراخت به فروشندگان جهت تأمین بخشی از هزینه‌های تولید کالا و یا جلب نظر فروشندگان و کاهش ریسک فروشندگان پرداخت می‌کنند. البته در حال حاضر، پرداخت بخشی از مبلغ اعتبار به صورت پیش پرداخت به فروشنده، تحت روش اعتبار اسنادی تابع قوانین مشخصی است.[۱۸]

 

 

۲ـ۴ـ۳ـ۲ـ تکمیل فرم‌های مربوطه

 

 

پس از ارائه‌ مدارک اولیه و تأیید بانک، خریدار موظف می‌گردد فرم‌های استاندارد تعیین شده­ای را تکمیل و تأیید نماید. فرم­هایی که خریداران بایستی تأیید کنند، معمولاً تحت عناوین ذیل ارائه می‌شوند:
فرم گشایش اعتبار، فرم تعهد قبول نوسانات نرخ ارز، فرم پذیرش بازرسی قبل از حمل، فرم قرارداد تسهیلات (مشارکت مدنی، جعاله و…)، فرم تعهد ارائه جواز سبز گمرکی و غیره.
فرم گشایش اعتبار
در این فرم خریدار کلیه‌ی موارد مربوط به خرید خود تحت مکانیزم اعتبار اسنادی را اعلام می‌دارد. اهمیت این فرم در این است که بانک‌ها در تهیه‌ی گشایش اعتبار، فرم مزبور را به عنوان مهم­ترین و اصلی­ترین مرجع در نظر می‌گیرند و اغلب موارد مهم نظیر شرح کالا، مبدا و مقصد حمل، مبلغ اعتبار و اسناد مورد درخواست را مطابق با فرم مورد اشاره در پیام گشایش منظور می‌کنند.
فرم تعهد قبول نوسانات نرخ ارز
نوسانات همیشگی نرخ ارز همواره می‌تواند موجب سود یا زیان بازرگانان شود. در روش اعتبار اسنادی به دلیل اینکه خریدار در مقاطع مختلف نظیر گشایش، واریز اسناد و سر رسید پرداخت باید وجوهی را بپردازد و اغلب به دلیل وجود فاصله‌های زمانی مقاطع مزبور، نرخ ارز توأم با نوسانات بسیار خواهد بود، لذا خریداران با تکمیل این فرم متعهد پذیرش کلیه‌ی هزینه‌های ناشی از نوسانات نرخ ارز می‌شوند. ابزارهای مورد اشاره نظیر Hedging جهت بیمه نمودن ریسک نوسانات نرخ ارز استفاده می‌شوند.
فرم پذیرش بازرسی قبل از حمل
خریداران با انتخاب یکی از شرکت‌های بازرسی مجاز اعلام شده[۱۹]، سعی دارند ریسک مربوط به کیفیت کالای موضوع خرید خارجی خود را به حداقل برسانند. متقاضی اعتبار، (در صورت وجود شرط ارائه گواهی بازرسی در اعتبار) موظف است فرم پذیرش بازرسی قبل از حمل[۲۰] را پیش از گشایش اعتبار به شرکت بازرسی مربوطه، آن را در اختیار بانک گشایش کننده قرار دهد.
فرم قرارداد تسهیلات (مشارکت مدنی، جعاله و غیره)
با توجه به اینکه اعتبار اسنادی به نوعی تسهیلات بانکی می‌باشد و در طی آن بانک به نیابت از خریدار متعهد پرداخت می‌شود، قراردادی با توجه به یکی از عقود اسلامی توسط طرفین امضا و حدود اختیارات و وظایف طرفین (خریدار و بانک خریدار) مشخص می‌گردد.
فرم تعهد ارائه‌ جواز سبز گمرکی
در صورتی که در فرایند اعتبار اسنادی بانک گشایش کننده، ارز مربوطه را تأمین نمایند و بانک مربوطه با فروش ارز، وجوه اسناد را به کارگزار ارسال کرده باشد؛ ارائه‌ جواز سبز گمرکی به عنوان گواه ورود کالا بابت ارز فروخته شده، ضروری است.[۲۱]
خریدار با تأیید فرم مذکور متعهد می‌گردد، حداکثر ظرف مدت ۳ ماه از تاریخ تحویل اسناد جواز سبز گمرکی مربوطه را به بانک گشایش کننده، ارائه و به اصطلاح رفع تعهد ارزی نماید.

 

 

۲ـ۴ـ۳ـ۲ـ أخذ مصوبه‌ی اعتباری

 

 

پس از تحویل اسناد و درخواست فوق الذکر، کمیته‌ی اعتباری شعبه با بررسی سوابق مشتری با بانک و حجم نقل و انتقالات و تعهدات و اعتبار مشتری و وثیقه‌های معرفی شده و میزان پیش دریافت اعلام شده، موافقت و یا عدم موافقت خود را به خریدار اعلام و در صورت لزوم با تغییر برخی از شرایط اعلام شده، موافقت خود را اعلام می کند.

 

 

۲ـ۴ـ۴ـ گشایش اعتبار اسنادی

 

 

 

۲ـ۴ـ۴ـ۱ـ انتخاب بانک کارگزار جهت ابلاغ

 

 

بسیاری از بازرگانان معتبر دنیا در هنگام صدور پیش فاکتور به صراحت بانک‌های کارگزار مربوطه خود را جهت ابلاغ و معامله اسناد معرفی می‌کنند. البته توجه داشته باشید که بانک‌های گشایش کننده، الزامی به انتخاب بانک‌های معرفی شده توسط فروشنده ندارد و سعی می‌کنند با توجه به مقدورات، روابط کارگزاری موجود و صلاح دید خود، بانک‌های مرتبط را انتخاب نمایند. نکته‌ی بسیار مهم در رابطه با بانک‌های کارگزار(ابلاغ کننده[۲۲]و معامله کننده[۲۳]) این است که به علت اینکه بانک دریافت کننده­ پیام سوئیفتی بانک ابلاغ کننده می‌باشد و پیام سوئیفتی اعتبار[۲۴] از نوع پیام­هایی است که بار مالی دارد؛ بانک مذکور بایستی دارای ارتباط کارگزاری مؤثر با بانک گشایش کننده باشد و به همین دلیل بانک‌های گشایش کننده اعتبار در انتخاب بانک ابلاغ کننده، محدود به انتخاب بانک­هایی می‌شوند که با آن‌ ها روابط کارگزاری سوئیفتی دارند.
با توجه به مفاد بند «ب» از ماده‌ی ۹ مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی بانک ابلاغ[۲۵] کننده با ابلاغ اعتبار، اصالت ظاهری اعتبار را تأیید و اعلام می‌کند که ابلاغیه‌ی مورد اشاره به درستی منعکس کننده‌ی مفاد و شرایط اعتبار است.

 

 

۲ـ۴ـ۴ـ۲ـ انتخاب بانک کارگزار جهت معامله‌ی اسناد

 

 

بانک‌های بسیار مهم در اعتبار اسنادی که وظیفه بسیار مهمی را به عهده دارد، می‌توان از بانک تعیین شده[۲۶] (بانک معامله کننده[۲۷]) نام برد. این بانک با دو نام مزبور توسط بازرگانان شناخته شده است. معمولاً بازرگانان ایرانی و حتی خارجی تمایل دارند بانک مذکور را به عنوان بانک معامله کننده شناسایی و معرفی کنند.
از منظر رسمی و با توجه به مفاد مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی(UCP600)، بانکی تحت عنوان بانک معامله کننده وجود ندارد و نامی از اصطلاحNegotiating Bank در مقررات مذکور آورده نشده است، پس بهتر است بانک مورد اشاره را به صورت درست و با نام رسمی و بین المللی آن خطاب کنیم.
وظایف بانک معامله کننده
به فرایند دریافت و بررسی اسناد اعتبار که توسط بانک تعیین شده صورت می‌گیرد، «معامله‌ی اسناد» می‌گویند و شاید به همین دلیل باشد که به بانک مذکور عنوان بانک معامله کننده می‌دهند. هر چند مطابق با ماده‌ی۲ مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی، معامله‌ی اسناد تعریف دیگری دارد[۲۸] و به معنی خرید اسناد توسط بانک تعیین شده و پرداخت وجه توسط بانک مذکور پیش از آنکه بانک گشایش کننده تامین وجه نماید، می‌باشد.
بانک گشایش کننده وظایف مربوط به تحویل، بررسی و پرداخت که همگی از وظایف بانک گشایش کننده است را انجام می‌دهد. یعنی بانک تعیین شده مجاز است در صورت احراز تطابق اسناد با شرایط اعتبار حساب، بانک گشایش کننده را بدهکار و وجه اسناد را به فروشنده پرداخت نماید. در همین رابطه، ذکر این نکته اهمیت دارد که در اغلب موارد بانک گشایش کننده در هنگام گشایش اعتبار، چگونگی تأمین وجه و یا پوشش وجه را به اطلاع بانک ابلاغ کننده و معامله کننده می‌رساند و به نوعی اعلام می‌دارد که حساب پوشش معرفی شده در صورت احراز مطابقت اسناد آماده‌ی بدهکار شدن است.
بانک تعیین شده وظیفه خواهد داشت در صورت بررسی و اطمینان حاصل کردن از مطابقت اسناد، وجه اسناد را از حساب بانک گشایش کننده برداشت و به حساب فروشنده واریز کند.
انتخاب بانک کارگزار جهت پوشش وجه اسناد
بانک‌های پوششی[۲۹]، بانک­هایی هستند که توسط بانک‌های گشایش کننده مجاز می‌شوند[۳۰]، در صورتی که بانک معامله کننده اعتبار اسناد تحت اعتبار اسنادی را پرداخت کرد و مطالبه‌ی وجه اسناد را از وی داشت وجه اسناد را به بانک معامله کننده پرداخت کنند.
تهیه پیام گشایش اعتبار
اغلب پیام‌های گشایش اعتبار اسنادی با بهره گرفتن از سیستم سوئیفت تهیه می‌شوند. هر چند ممکن است برخی از بانک‌های داخلی و حتی خارجی نیز از سایر روش‌های ارتباطی نظیر استفاده از پست، تلفکس و غیره جهت گشایش و ابلاغ اعتبار استفاده کنند.
فرمت حال حاضر گشایش اعتبار، تحت نام Lssue of Documentary Credit (شماره‌های مستند اعتباری)مورد استفاده قرارمی گیرد. از قسمت‌های مرتبط با اعتبار اسنادی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
شرح کالا، مبدا و مقصد حمل، مبلغ اعتبار (ارزش کالا و کرایه حمل و غیره)، اسناد مورد درخواست و سایر شرایط مهم مورد درخواست خریدار و بانک گشایش کننده؛

 

 

۲ـ۴ـ۵ـ ابلاغ اعتبار به فروشنده

 

 

 

۲ـ۴ـ۵ـ۱ـ بررسی پیام ابلاغ شده‌ی گشایش اعتبار توسط فروشنده

 

 

همان طور که در شرح وظایف بانک ابلاغ کننده بیان شد، بانک مذکور پس از دریافت پیام گشایش و در صورت موافقت[۳۱] با ابلاغ اعتبار، اقدام به ابلاغ پیام گشایش شده به فروشنده می‌کند.
بانک ابلاغ کننده پس از دریافت و یا پس از ابلاغ اعتبار، اعلامیه­ای[۳۲] مبنی بر دریافت و یا ابلاغ اعتبار صادر می‌کند. اعلامیه‌ی مذکور به دو منظور استفاده می‌شود. در مفهوم اول، در پیام مورد اشاره صرفاً اعلام می‌شود که پیام گشایش، دریافت گردیده و در مفهوم دوم، علاوه بر تأیید مورد ذکر شده، اعلام می‌شود که پیام گشایش، دریافت و در تاریخ مشخصی به فروشنده ابلاغ شده است.

 

 

۲ـ۴ـ۵ـ۲ـ درخواست اصلاحیه[۳۳] در صورت لزوم

 

 

فروشنده می‌تواند پس از بررسی دقیق اعتبار و در صورت عدم قبول شرایط اعلام شده، تقاضای اصلاحیه کند و بدین منظور قادر خواهد بود، مراتب عدم قبول شرایط اعتبار را به اطلاع خریدار رسانده و تقاضا کند که بخش یا بخش­هایی از اعتبار حذف یا اصلاح و یا به آن اضافه شوند. فروشندگان در جریان اعتبار اسنادی می‌توانند بارها و بارها تقاضای صدور اصلاحیه دهند. حتی فروشندگان این امکان را خواهند داشت که در مواقعی که اعتبار به صورت چند مرحله­ ای[۳۴] گشایش شده؛ پس از ارائه و معامله‌ی پارت‌های اول، برای پارت‌های بعدی تقاضای اصلاحیه نمایند.
بانک‌های گشایش کننده جهت ابلاغ اصلاحیه از پیام سوئیفتی[۳۵] استفاده می‌کنند. یک اصلاحیه هنگامی مؤثر[۳۶] خواهد بود که مورد پذیرش فروشنده قرار گیرد[۳۷].

Be the first to comment

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*